Marmarosze (G. Rachowskie) - praktyczne informacje

Góry Miejsca

Ach Marmarosze! Kogóż nie kusi masywny Pop Iwan Marmaroski, Farcău na wyciągnięcie ręki, Stóg i wędrówka granicą z pięknymi widokami na góry Ukrainy i Rumunii.

Zachód słońca w Marmaroszach

Charakterystyka pasma

Choć fragment Karpat Ukraińskich z Popem Iwanem Marmaroskim przyjęło się najczęściej określać Marmaroszami, bardziej dokładną nazwą są Góry Rachowskie. Jest to ukraińska część Marmaroszy, rozciągająca się od doliny Cisy (na zachodzie) do grani Stóg - Pop Iwan w Czarnohorze (na wschodzie). Północną granicę stanowi dolina Białej Cisy, a południową oczywiście granica ukraińsko-rumuńska, będąca jednocześnie granią główną wspomnianych Gór Rachowskich.

Poglądowa mapa Gór Rachowskich

Jako ciekawostkę należy dodać, że granicą Czarnohory i Marmaroszy (i jednocześnie Gór Rachowskich) jest przełęcz Szybeńska (1341 m), położona pomiędzy Wychidem a Waskułem.

Najwyższym szczytem Gór Rachowskich (zwanych czasami jeszcze inaczej — Alpami Huculskimi) jest Pop Iwan Marmaroski (1938 m).

Trasy

Pod względem widokowym najbardziej okazałymi miejscami w Górach Rachowskich są okolice Popa Iwana Marmaroskiego oraz Nenieski. Dodajmy do tego piękne północne podejście z połoniny Latundur, względnie łatwy dojazd do Diłowego (gdzie także można odebrać pozwolenie na wędrówkę) i powoli zaczyna się już klarować bardzo sensowna trasa granią tej ukraińskiej części Marmaroszów, czyli: Diłowe — poł. Latundur — Pop Iwan Marmaroski — Meżypotoki — Nenieska — Stóg. Większy fragment tej trasy biegnie jednocześnie granicą ukraińsko-rumuńską.

Na przedwierzchołku Popa Iwana Marmaroskiego

Z trasy granicznej odchodzi na północ kilka tras do doliny Białej Cisy. Ścieżki te mogą posłużyć zarówno do wejścia na grań w odpowiednim miejscu i urozmaiceniu trasy granicznej, jak i do ewakuacji do doliny, gdy zajdzie taka potrzeba. Do dyspozycji mamy między innymi takie trasy:

  • z wioski Bohdan w górę potoku Kwasnyj, pod Petrosem (1781 m), przez poł. Kwasnyczok na poł. Latundur
  • z wioski Bohdan przez Borszczewicę (1030 m), poł. Zajacza, poł. Dowha na trasę graniczną pomiędzy szczytami Vf. Mic i Meżypotoki
  • z okolicy wioski Łuhy w górę potoku Leszuł, a następnie przez Olan (1441 m) i Kamianą (1571 m) do rozwidlenia pod Korbulem
  • z Łuhów na początku w górę Białej Cisy a następnie koło jej źródeł (!) pod Korbuł

Za Stogiem można łatwo zakończyć wędrówkę schodząc do Łuhów lub Szybenego, wszak obie wioski mają marszrutkowe połączenie ze światem. Mając jednak trochę więcej czasu, wędrówkę Górami Rachowskimi można wyśmienicie połączyć z trasą przez:

  • Czarnohorę — wystarczy ze Stoha, kierując się przez przełęcz Szybeńską, wejść na Pop Iwan i kontynuować granią Czarnohory, np. do Kwasów; lub krócej — do Szybenego
  • Czywczyny — ze Stoha iść dalej trasą graniczną przez Czywczyny w kierunku Wielkiej Budyjowskiej, do Perkałabu lub przez Przełęcz Szyja wrócić do Szybenego przez Połoniny Hryniawskie

Trasa graniczna z dojściem

Czyli: Diłowe — Pop Iwan Marmaroski — Przełęcz Szybeńska.

Podkreślone zostały miejsca w miarę odpowiednie na biwak; kursywą - zaznaczona woda przy trasie.

 Trasa  Odległość
Diłowe - dolina potoku Biłyj - poł. Latundur 17,5 km
Poł. Latundur - Pop Iwan Marmaroski 3 km
Pop Iwan Marmaroski - Bendriaska 6,75 km
Bendriaska - rozwidlenie pod Meżypotokami 4,75 km
Rozwidlenie pod Meżypotokami - polana ze strażnicą 0,75 km
Rozwidlenie pod Meżypotokami - Nenieska 4,5 km
Nenieska - rozwidlenie pod Korbulem 5,25 km
Rozwidlenie pod Korbulem - Jurczesku Mik - pod Stogiem - Stóg 3,5 km
Stóg - Szcziwnyk 5,5 km
Szcziwnyk - Wychid 2,25 km
Wychid - Przełęcz Szybeńska 1,5 km
SUMA: Diłowe - Przełęcz Szybeńska
~54,5 km
Suma podejść ↗ 3441 m
Suma spadków ↘ 2379 m

Pomijając wpływ warunków i kondycję, trasę przez Góry Rachowskie można zorganizować wraz z dojazdem w następujący sposób:

  • dzień 0: wieczorem we Lwowie wsiąść w pociąg do Sołotwyna
  • dzień 1: wysiąść w Sołotwynie następnego dnia rano, złapać marszrutkę w kierunku Rachowa i wysiąść w Diłowym wczesnym popołudniem. Następnie podejść na poł. Latundur, gdzie można zabikowakować (jest woda).
  • dzień 2: poł. Latundur - Pop Iwan Marmaroski - rozwidlenie pod Meżypotokami - polana ze strażnicą. Krótka trasa, ale dobre miejsce na biwak z wodą.
  • dzień 3: Meżypotoki - Nenieska - Stóg - Szcziwnyk (lub dalej). Biwak z wodą.
  • dzień 4: zejście rano do wioski i powrót

Strefa graniczna

Brama do sistiemy przy Stihu, Ukraina

Główną grań Gór Rachowskich stanowi obecnie granica Ukrainy i Rumunii. W związku z tym potrzebne jest pozwolenie na wędrówkę w strefie granicznej. Idąc od Diłowego, na granicę wychodzi się przy słupku nr 364, jeszcze przez Popem Iwanem Marmaroskim. Następnie aż do Stogu, choć czasem lawirując obok granicy, trzymamy się bezpośrednio jej sąsiedztwa.

→ czytaj więcej o tym jak otrzymać pozwolenie

Nawet mając pozwolenie, trzeba się liczyć z ewentualnymi kontrolami ukraińskich pograniczników. Zazwyczaj nie jest to problematyczne. Czasami wystarczy powiedzieć, że ma się dozwił, a czasami trzeba go pokazać wraz z paszportem.

Ślady polskości

Warto zaznaczyć, że niewielki fragment obecnej granicy Gór Rachowskich stanowił swojego czasu jednocześnie granicę II RP. Ta granica biegła od Przełęczy Szybeńskiej (która oddziela Czarnohorę od Marmaroszy) do Stogu, na którym do dziś znajduje się bazaltowy postument, będący wówczas tripleksem — miejscem, w który stykały się granice 3 państw: II Rzeczypospolitej, I Republiki Czechosłowackiej i Królestwa Rumunii.

Polski słupek graniczny na Stogu

Dojazd

Dojazd w ukraińską część Marmaroszy o dziwo nie jest najgorszy. Mamy do wyboru kilka punktów wypadowych:

  • Diłowe. We Lwowie wsiadamy w pociąg do Sołotwyna. Z Sołotwyna kursują marszrutki w kierunku Rachowa, możemy więc wysiąść w Diłowym. Można także dojechać do Rachowa, skąd do Diłowego również dojedziemy marszrutką
  • Bohdan / Łuhy. Przez Rachów, z którego kursują marszrutki w górę doliny Białej Cisy. Do Rachowa możemy dostać się np. pociągiem relacji Lwów — Rachów
  • Szybene. Można dojechać marszrutką i podejść na grań od Popa Iwana Czarnohorskiego do Stogu

Informacje

Woda

Trasa graniczna przez Góry Rachowskiej to głównie droga biegnąca przy grani. W związku z tym, nie ma wielu miejsc, gdzie można zaczerpnąć wody bezpośrednio na trasie. Czasami trzeba się więc bardziej wysilić — zabrać pewien zapas, czy trochę odejść.

Oto lista źródeł znajdujących się przy trasie, które powinny nam wystarczyć na przejście Gór Rachowskich. Testowane w sierpniu, dość suchego roku:

  • (47.939638°N, 24.318658°E) — na poł. Latundur. Trzeba uważać na pasące się owce, czy nie zanieczyściły źródła
  • (47.938704°N, 24.380512°E) — pod Bendrjaską, na lewo od drogi idąc w kierunku Meżypotoków. Trzeba wejść kawałek w las i znaleźć ścieżkę. Dobre źródło, choć niewielka przepustowość.
  • (47.968154°N, 24.422379°E) — niedaleko polany ze strażnicą, jakieś 600 metrów od rozwidlenia z głównej drogi pod Meżypotokami w kierunku poł. Dowha
  • (47.997599°N, 24.567416°E) — źródło w lesie pod Szcziwnykiem, niedaleko rozwidlenia i zejścia do Łuhów
  • (48.012881°N, 24.576498°E) — źródło pod przełęczą nieopodal Wychidu

Oprócz tego mamy kilka miejsc, których jednak nie sprawdziłem:

  • źródła Białej Cisy pod Korbulem
  • żródło pod Stohem

Biwakowanie

Zwijanie biwaku nieopodal poł. Dowha, Marmarosze

W Górach Rachowskich, na trasie granicznej, nie ma wielu sensownych miejsc na biwak. Oczywiście większości wędrowców nie będzie to przeszkadzać, natomiast jeśli wybieramy się większą grupą chciałoby się mieć: sporo miejsca, płaski teren, wodę niedaleko. Z takich miejsc można wymienić:

  • polany w lesie w dolinie potoku Biłyj
  • połonina Latundur / połonina Lysycza (duża połonia, woda, w sezonie pasterz)
  • polana ze strażnicą pod Meżypotokami (750 m od głównej trasy, woda)
  • polany w grani Stóg - Przełęcz Szybeńska, np. poł. Raduł, poł. Szcziwnyk

Nawigacja

Nawigacja na głównej grani Gór Rachowskich nie powinna sprawić kłopotów. Wiekszą część trasy pokonuje się wzdłuż granicy (słupki), wędrując dobrze widoczną drogą. Jedynie wejście na obie Nenieski oraz Stóg wymaga trzymania się grani, co skutkuje zboczeniem na ścieżkę na jakiś czas.

Mapy

Mapa Marmarosze z wyd. ASSA/Karpackie Ścieżki

Wydawnictwo ASSA / Karpackie Ścieżki wypuściło dość niedawno bardzo dobrą mapę, która świetnie sprawdzi się do wędrówki ukraińską częścią Marmaroszy (Górami Rachowskimi):

  • Marmarosze (Мармароси) — na jednej stronie mamy fragment od Diłowego do Stogu, na drugiej stronie kontynuacja granicą: od Stogu do Czywczyna.

Polecam, cena mapy: 30-40 UAH.

Górami Rachowskimi w 3 minuty

Zaczynamy od Diłowego i strażnicy granicznej, gdzie można otrzymać permit.

Budynek straży granicznej w Diłowem

Po dograniu formalności przekraczamy Cisę i rozpoczynamy wędrówkę w górę potoku Biłyj.

W górę potoku Biłyj, wyjście z Diłowego

Dochodzimy na połoninę Latundur, skąd zobaczyć można 2 Popy - Iwana i Marmaroskiego. Można też tu nabrać wody i zabiwakować. Miejsca jest sporo.

Poł. Latundur i poł. Łysycza

Teraz czeka nas podejście na PIM od północnej strony. Widoki z każdym metrem coraz lepsze.

W drodze na Popa Iwana Marmaroskiego

Dochodzimy do słupka granicznego nr 364, co oznacza wejście na ukraińsko-rumuńską granicę. Z przedwierzchołka widać Popa Iwana Marmaroskiego jak na dłoni.

Dojście do granicy przy Popie Iwanie Marmaroskim

Przechodzimy przez PIM i kontynuujemy drogą wzdłuż granicy.

Wędrówka granicą Marmaroszy, w tle Farcău

Holovaciu, Bendrjaska, Meżypotoki i wychodzimy z lasu. Przed nami 2 szczyty Nenieski.

NIeneska Mała i Nieneska Wełyka

I znów zejście, tym razem przez Szczaul.

Zejście z Nenieski przez Szczaul

Z przełęczy pod Korbulem widać już wyraźnie Stoha.

Pomiędzy Korbulem i Jurczesku-Mare

Mijamy rozwidlenie prowadzące do źródeł Białej Cisy oraz niewybitny szczyt Jurczesku-Mare i stajemy pod Stogiem.

Stih (Stóg) od zachodu, od strony Jurczesku Mare

Na Stóg prowadzi dość strome podejście, ale warto stanąć na byłym tripleksie.

Na Stohu (Stogu)

Następnie schodzimy na północ, w kierunku Raduła.

Zejście ze Stoga w kierunku Raduła

I przekraczamy pozostałości sistiemy wychodząc na przełęcz pod Radułem.

Sistiema pomiędzy Stogiem a Radułem

Grań Stóg - Pop Iwan jest bardzo urokliwa

Burza nadciąga, Czarnohora

Ostatecznie dochodzimy do Przełęczy Szybeńskiej, gdzie kończą się Marmarosze, a tym samym Góry Rachowskie.

 

Zainteresował Cię ten wpis? Może warto podzielić się nim z innymi?

Tagi: Góry Rachowskie, Karpaty Marmaroskie, Karpaty Ukraińskie, Korona Gór Ukrainy, Ukraina

Permity na Marmarosze i Czywczyny
Permity na Marmarosze i Czywczyny
Góry Relacje

30 września 2015  |  Czytaj po polsku

Chcesz wybrać się w najdalsze zakątki Czywczynów? Z podekscytowaniem patrzyłeś na Marmarosze?

Aby wędrować przez te ukraińskie pasma potrzebny jest permit. Jak takie pozwolenie dostać? Czy bez przepustki zostaniemy zastrzeleni?

Czywczyny - praktyczne informacje
Czywczyny - praktyczne informacje
Góry Miejsca

28 maja 2016  |  Czytaj po polsku

Czywczyny — pasmo górskie na Ukrainie, w południowo-wschodniej części Karpat Ukraińskich. Mało dostępne, niezaludnione, rzadko odwiedzane. Ale jakże urokliwe i interesujące!

Praktyczne informacje, które pozwolą zorganizować i powędrować po Górach Czywczyńskich.

TOP 25 Ukraińskich Karpat
TOP 25 Ukraińskich Karpat
Góry Miejsca

21 czerwca 2016  |  Czytaj po polsku

Ser od pasterza czy kąpiel w Jeziorze Niesamowitym? Hnitessa czy Stóg? Hryniawy czy Krasna?

Subiektywna lista najciekawszych miejsc i rzeczy do zrobienia w Ukraińskich Karpatach.

Karpaty Ukraińskie
Karpaty Ukraińskie
Góry

28 lutego 2016  |  Czytaj po polsku

Wybierasz się w Ukraińskie Karpaty? A może znasz je na wylot? Chciałbyś znać lepiej topografię Karpat Wschodnich, a może potrzebujesz inspiracji do zaplanowania kolejnej wędrówki?

Zapraszam do kompendium o Karpatach Ukraińskich!

Korona Gór Ukrainy
Korona Gór Ukrainy
Góry

13 kwietnia 2014  |  Czytaj po polsku

Zdobądź Koronę Gór Ukrainy - wszystkie 24 najwyższe szczyty poszczególnych pasm naszego wschodniego sąsiada. 3... 2... 1... start!

Sistiemą przez Czywczyny - relacja
Sistiemą przez Czywczyny - relacja
Góry Relacje

10 czerwca 2016  |  Czytaj po polsku

Dochodzimy do bramy. To sistiema. Wrota są zamknięte i na dodatek pokryte drutem kolczastym. Podobne zasieki obok. Z lewej krzyczy znak: "Granica Ukrainy. Przejście zabronione." I jeszcze ta wieża obserwacyjna, z której nas teraz pewnie obserwują. Czy aby na pewno mamy przekroczyć tę bramę?

Zapraszam na relację z przejścia granią Czywczynów, od Szybenego do Perkałabu.

Skomentuj...