Karpaty Ukraińskie

Góry

Od samego początku mojej przygody z ukraińskimi górami brakowało mi dobrych materiałów do planowania wędrówek. Ogólne mapy były zbyt ogólne, a szczegółowe zbyt... szczegółowe. Albo w ogóle ich nie było.

Kompletna lista pasm i ich granic? - zapomnij! My jeździmy w Tatry, Beskid Żywiecki, Bieszczady. A dla Ukraińców to często - wsjo Karpaty. Przy pierwszych wyjazdach w Czarnohorę, Gorgany, Świdowiec, nie był to dla mnie taki problem. Jednak z czasem, gdy zachciałem sięgać w mniej odkryte zakątki, pojawiały się coraz większe schody. Gdzie poczytać o Górach Jałowiczorskich? Czy da się sensownie połączyć wędrówkę Czywczynami z Hryniawami? Czy mając kilka dni lepiej jechać na Połoninę Krasną czy na Borżawę? Czemu nie wiem co jest najwyższym szczytem Beskidów Skolskich? Pytania mogłem mnożyć.

Wędrówka Połoniną Krasną

Lata mijały, przybywało przewędrowanych kilometrów, ukraińskich stempli w paszporcie i wiedzy. Wiedzy, którą teraz chciałbym się z Wami podzielić, wierząc, że niejednej osobie się ona przyda do realizacji swoich planów.

Co w związku z tym?

Dlatego postanowiłem stworzyć swojego rodzaju kompendium o Karpatach Ukraińskich. Po co? Aby w przystępnej formie umożliwić:

  • łatwe orientacyjne planowanie wędrówek po Karpat Ukraińskich wraz z dojazdem - w jakie pasma dojedziemy pociągiem, dokąd w ogóle się trzeba dostać by wejść na Pop Iwan, Pikuj czy Rotyło, czy można połączyć przejście Czarnohory i Świdowca itp.
  • bezproblemowe zorientowanie się gdzie co jest - o Gorganach każdy słyszał, ale czy wiemy jakie pasma są wokół nich? A wokół Czarnohory? Gdzie przebiegają granice między Hryniawami i Czywczynami?
  • skrótowe zapoznanie się z górskimi pasmami - Karpaty Ukraińskie to nie tylko Bieszczady Wschodnie, Gorgany i Czarnohora. To także Czywczyny, Góry Pokuckie, Hryniawy. Pasm jest dużo, a każde ma swój odmienny charakter. Przed wyjazdem przyda się trochę wiedzy ogólnej.

Zbocza Borżawy

Cel - pal!

Aby zrealizować powyższe cele, uznałem że najlepiej będzie:

  • stworzyć specjalną mapę Karpat Ukraińskich - umożliwiającą spojrzenie na ukraińskie góry w szerszej perspektywie. Widzę to jako wariację na temat mapy topograficznej, gdzie będą naniesione:
    • wszystkie pasma i ich w miarę dokładne granice
    • bardziej charakterystyczne punkty (szczyty, przełęcze) tych pasm
    • działające trasy kolejowe, drogi
    • wioski i miasteczka jako dogodne miejsca startu/zakończenia wędrówki
  • opracować kompletną listę pasm Karpat Ukraińskich wraz z ich granicami. Stworzenie takiej listy z pozoru wydawać by się mogło być prostym zadaniem. Jednak nic bardziej mylnego! Wiele rozbieżności, mało źródeł - przyznam, że mając na koncie setki kilometrów po ukraińskich górach o niektórych pasmach dowiedziałem się niedawno!
  • dzięki powyższej liście zaktualizować Koronę Gór Ukrainy, do której zdobywania gorąco zachęcam!
  • stworzyć krótką wizytówkę każdego pasma, by każdy mógł wybrać coś dla siebie

Życząc udanej lektury i wielu pomysłów na wędrówki po Karpatach Ukraińskich — zapraszam!


Kompendium o Karpatach Ukraińskich

Morze gór - widok z Popa Iwana Czarnohorskiego

Spis treści:

Góry Sanocko-Turczańskie
Bieszczady Zachodnie
Wyhorlat
Beskidy Brzeżne
Beskidy Skolskie
Grzbiet Wododziałowy
Połonina Równa
Makowica
Siniak
Gorgany
Połonina Borżawa
Wielki Dział
Tupy
Połonina Krasna
Gutiński Masyw
Świdowiec
Góry Pokuckie
Czarnohora
Góry Rachowskie
Hryniawy
Czywczyny
Góry Wyżnicko-Strażowskie
Jałowiczory

1. Mapa Karpat Ukraińskich

Przedstawiam turystyczno-poglądową mapę Karpat Ukraińskich, z zaznaczonymi wszystkimi pasmami górskimi na Ukrainie. Moim głównym celem było stworzenie narzędzia pomocnego nie tylko w planowaniu wypraw, ale i w rozeznaniu się w topografii ukraińskich gór dzięki całościowemu ujęciu ukraińskiej części łuku Karpat.

Tego mi zawsze brakowało.

Mapa Karpat Ukraińskich

→ czytaj więcej o mapie Karpat Ukraińskich

2. Pasma Karpat Ukraińskich

Opracowanie listy wszystkich pasm górskich a także wyznaczenie granic tych pasm wydawać by się mogło być dość prozaiczną sprawą. Nic bardziej mylnego!

→ czytaj więcej o opracowywaniu listy pasm górskich na Ukrainie

Moja lista zawiera 23 karpackie pasma, które są w całości lub w części położone na terenie obecnej Ukrainy. Zapraszam na krótką charakterystykę ich wszystkich.

Góry Sanocko-Turczańskie

Czyli ukraińskie Werchniodnistrowski Beskidy. Niewysokie pasmo ciągnące się od Sanu (w Polsce) do Stryja (na Ukrainie).

Okolice Czontyjówki, zejście do Rozłucza

Przeważnie zalesione góry mają ciekawy charakter, tzw. układ rusztowy - ciągnących się z północnego zachodu na południowy wschód równoległych grzbietów, które przedzielone są dolinami. Najwyższym szczytem jest Magura Łomniańska (1024 m), pomiędzy szczytami Czontyjówki (913 m) i Rozłucza (932 m) znajdują się źródła Dniestru.

Bieszczady Zachodnie

Na terenie Ukrainy leżą przecież Bieszczady Zachodnie, zwane w polskiej literaturze po prostu Bieszczadami. Przekraczają one nieznacznie granicę polsko-ukraińską, ciągnąc się do Przełęczy Użockiej na wschodzie. Granicą Bieszczad Zachodnich na północnym wschodzie jest San, natomiast na południu - rzeka Uż.

Widok z Halicza (1333 m)

Wobec tego najwyższym szczytem ukraińskiej części Bieszczad Zachodnich jest Kińczyk Bukowski (1251 m), na granicy polsko-ukraińskiej. Kolejną ciekawostką jest fakt, że w Bieszczadach, nieopodal szczytu Krzemieńca (1221 m), znajduję się trójstyk granic Polski, Ukrainy i Słowacji.

→ więcej o Bieszczadach Zachodnich

Wyhorlat

Najbardziej na zachód położone na Ukrainie pasmo górskie. Choć jego większa część znajduje się na Słowacji, masyw Popriečny, wraz z Witrową Skałą (1025 m), sięga aż do doliny Użu.

Beskidy Brzeżne

Beskidy Brzeżne to przedłużenie Gór Sanocko-Turczańskich pomiędzy górnym Dniestrem i Nadwórną. Mają też do tych gór podobny charakter. Niewysokie, najwyższym szczytem Beskidów Brzeżnych jest Ciuchowy Dział (939 m), położony na wschód od Schodnicy i na południe od miasta Borysław.

Beskidy Skolskie

Pasmo ciągnące się pomiędzy Stryjem a Mizunką. Pomimo bliskości Lwowa czy Stryju, góry te wydają się być dość dzikie, praktycznie niezamieszkałe. Nie ma pasterstwa.

Wędrując przez Beskidy Skolskie

Beskidy Skolskie są głównie zalesione, łąki górskie występują tylko na wyższych grzbietach, a i to nie zawsze. Najciekawszą moim zdaniem opcją na zapoznanie się z tym pasmem jest wędrówka grzbietem Paraszki, np. trasa: Skole — Paraszka — Majdan.

Grzbiet Wododziałowy

Grzbiet Wododziałowy to część Bieszczad Wschodnich. Ciągnie się od Przełęczy Użockiej (granica z Bieszczadami Zachodnimi) do Przełęczy Toruńskiej (granica z Gorganami).

W drodze na Pikuj

Najlepszym pomysłem na to pasmo jest wędrówka malowniczą połoninę, która swoją długością (~20 km) o wiele przewyższa te znane nam z polskiej części Bieszczad. Trasę najlepiej zacząć na Przełęczy Użockiej lub w Siankach, a zwieńczyć najwyższym szczytem całych Bieszczadów - Pikujem (1408 m).

→ więcej o Grzbiecie Wododziałowym (praktyczne informacje)
→ więcej o Grzbiecie Wododziałowym (zdjęcia, panoramy)

Połonina Równa

Rozległe pasmo ciągnące się od Użu do Latoricy. Górna granica lasu sięga ok. 1150 m, wyżej — łaki górskie. Trzy wierzchołki wyraźnie dominują: najwyższy szczyt o nazwie... Połonina Runa (1480 m), Ostra Hora (1405 m) i Liutanska Holycja (1375 m).

Połonina Równa i Ostra Hora - widok z grani Werchowyńskiego Wododilnego Hrebtu

Makowica

Niewysokie pasmo położone na południe od Połoniny Równej. Przedłużenie Wyhorlatu, ciągnie się od Użu do Wyznicy. Najwyższym szczytem jest Makowica (978 m).

Siniak

Pasmo Siniaka leży na wschód od Makowicy, od rzeki Wyznica do Latoricy. Najwyższym szczytem jest Dunawka (1018 m).

Gorgany

Najmniej zaludnione, najbardziej rozległe i jedno z najdzikszych pasm górskich w Ukraińskich Karpatach. Rozciągają się od Przełęczy Toruńskiej na północnym zachodzie do do Przełęczy Tatarskiej na południowym wschodzie. Dużo opadów, dużo kosówek, duże wysokości względne i wreszcie: duże obszary, gdzie można poczuć prawdziwą przestrzeń.

Biwak pod Ihrowcem, Gorgany

Wędrując po Gorganach nierzadko będziemy napotykać ślady polskości — polsko-czechosłowackie słupki graniczne z czasów II RP, ruiny schronisk czy cmentarze wojenne.

→ więcej o Gorganach

Połonina Borżawa

Borżawa to najdłuższa połonina na Zakarpaciu. Rozciąga się na długości ok. 50 km i szerokości od 3-4 do 10 km. W wyższych partiach stożkowe szczyty pokryte są połoninami, poniżej 1200 m n.p.m. zbocza najczęściej zalesione.

Połonina Borżawa

Dobry dojazd, m.in. pociagiem do Wołowca, czyni Borżawę stosunkowo łatwo dostępną. Myślę, że najciekawszą wędrówką w tym paśmie będzie przejście granią od Wołowca przez Wełyki Wierch do Miżhirji, ew. dalej — przez Kuk do doliny Riki.

→ więcej o Borżawie (praktyczne informacje)
→ więcej o Borżawie (zdjęcia, panoramy)

Wielki Dział

Przedłużenie Makowicy i Siniaka, leży pomiędzy Latoricą a rzeką Borżawa. Najwyższym szczytem jest Bużora (1081 m.), dobrze widoczna ze środkowej części Połoniny Borżawy.

Tupy

Niewielkie pasmo położone na północ od miasta Chust. Najwyższym szczytem jest Tupyj (878 m).

Połonina Krasna

Ciągnie się od Tereswy do Riki. Krasna, czyli czerwona. I faktycznie — w odpowiedniej porze roku połonina nabiera właśnie takiego koloru. Latem wydaje się być dość sucho.

Połonina Krasna

Lasy kończą się przeważnie na wysokości ~1300 m. Powyżej czekają nas już świetne widoki na Świdowiec i Gorgany. Najlepszym pomysłem na Krasną jest po prostu przejście jej całej - od wsi Krasna lub od Ust-Czornej do Kołoczawy.

Gutiński Masyw

Na granicy ukraińsko-rumuńskiej mamy kolejne pasmo, zwane za ukraińskim źródłami Gutińskim Masywem. Graniczne góry tworzą grzbiet z największym wzniesieniem 1093 m już na terytorium Rumunii; po ukraińskiej stronie najwyższym szczytem jest Frasyn (826 m). Gutiński Masyw dużo częściej występuje pod bardziej rozpowszechnioną w Polsce i Rumunii nazwą Gór Oasz (rum. Munții Oaș).

Świdowiec

Niedługie, lecz jakże malownicze pasmo. Świdowiec to praktycznie jedna wielka połonina. Od głównego grzbietu odchodzą rozwlekłe ramiona, przez które Świdowiec staje się praktycznie dwukrotnie szerszy niż dłuższy.

Zielona grań Świdowca

Dość nisko kończą się lasy (~ 1300 m), kosówek jest mało. Nie jest to niskie pasmo — trzecie na Ukrainie. Swoją kulminację ma na 1881 m n.p.m., na szczycie Bliźnicy. Pierwszorzędne widoki na każdą stronę. Znajdziemy tutaj nawet jeziora polodowcowe!

→ więcej o Świdowcu

Góry Pokuckie

Pomiędzy Prutem i Czeremoszem rozciągają się Góry Pokuckie (zwane także czasami Beskidami Pokuckimi lub Beskidami Huculskimi). Główny obszar zamieszkiwania Hucułów. Pasmo to jest odczuwalnie bardziej zagospodarowane i zaludnione niż inne, sąsiadujące pasma.

Rotyło, Góry Pokuckie

W wielu miejscach góry otwierają się połoninami. W południowej cześci pasma niektóre szczyty dość kopiaste, z rumowiskami skalnymi, np. Rotyło. Najlepszym pomysłem na wędrówkę w Górami Pokuckimi jest przejście granią od Werchowiny, przez Rotyło, Hordię, Czornyj Pohar do Tatarowa lub Mikuliczyna.

Czarnohora

Najwyższe pasmo Karpat Wschodnich na Ukrainie (Howerla, 2061 m). Rzeźba Czarnohory ma charakter wysokogórski. Na grzbietach połoniny, niżej iglaki, a w dole bukowe lasy pierwotne. Sentymentalne spojrzenie na Białego Słonia, czyli byłe polskie obserwatorium na Popie Iwanie, z pewnościa wprawi każdego w chwilę zadumy.

Widok spod Brebenieskuła, Czarnohora

Dobry dojazd, czy to pociągiem — Worochta, Lazeszczyna, Kwasy, Rachów, czy dalej marszrutką — Łuhy, Dzembronia, Szybene. Największą frajdę z pewnością sprawi wędrówka granią, przez całe pasmo, np.: Kwasy, Petros, Howerla, Brebeneskuł, Pop Iwan, Szybene.

→ więcej o Czarnohorze

Góry Rachowskie

Góry Rachowskie to ukraińska część Marmaroszy (Karpat Marmaroskich), od Cisy do Stoga. Góry miejscami mają ostry i wysokogórski charakter. W górnych partiach — połoniny. Wyśmienite widoki na Czarnohorę, rumuńską część Marmaroszy, a nawet Czywczyny, Świdowiec, Alpy Rodniańskie.

W drodze na Popa Iwana Marmaroskiego

Główną ich granią przebiega granica Ukrainy i Rumunii. W związku z tym potrzebne jest pozwolenie na wędrówkę w strefie granicznej.

→ więcej o tym jak otrzymać permit na Marmarosze

Polecam przejść całe pasmo granią, np. od Diłowego do Stoga, przez Pop Iwan Marmaroski i Nenieskę.

→ więcej o Górach Rachowskich (praktyczne informacje)

Hryniawy

Na południowy wschód od Czarnohory mamy Połoniny Hryniawskie. Pasmo górskie zamknięte jest Białym i Czarnym Czeremoszem. Faktycznie, sporo połonin, a widoki dookoła wyśmienite — Czarnohora, Czywczyny, Jałowiczory. W przeciwieństwie do innych, okolicznych pasm, z Hryniaw miejscowi zdają się czerpać w dużo większym stopniu: sporo pasterstwa, borówkarzy.

Poranek w Hryniawach

Najciekawszym wariantem na zapoznanie się z Hryniawami jest moim zdaniem trasa od Perkałabu do Szybenego (przez Babę Ludową).

Czywczyny

Czywczyny to ukraińska część Marmaroszy, od Stoga (dawnego trójstyku granic II Rzeczypospolitej, Czechosłowacji i Rumunii) do Perkałabu. Główną granią Czywczynów przebiegała granica II RP z Rumunią. Na Hnitessie, czyli najbardziej na południe wysuniętym punkcie II Rzeczypospolitej, wedle legendy miał znajdować się kamień z wyrytymi literami FR, czyli Finis Respublicae (Koniec Rzeczypospolitej). Następnie granica ta stała się radziecką sistiemą.

Chmury nad sistiemą, Czywczyny

Choć wędrówka Czywczynami sprowadza się głównie do przemieszczania zaoraną drogą wzdłuż słupków granicznych i zasieków, nie brak tu urokliwych miejsc. Tak samo jak w przypadku Gór Rachowskich, obecnie jest to granica Ukrainy i Rumunii. W związku z tym potrzebne jest pozwolenie na wędrówkę w strefie granicznej.

→ więcej o tym jak otrzymać permit na Czywczyny

Najlepszą opcją na zapoznanie się z tymi górami jest przejście granią od Stoga, przez Wielką Budyjowską, Czywczyn i Hnitessę do Perkałabu.

→ więcej o Czywczynach (praktyczne informacje)
→ więcej o Czywczynach (zdjęcia, panoramy)

Góry Wyżnicko-Strażowskie

To przedłużenie Gór Pokuckich na południe, pasmo rozciąga się od Czeremoszu do Suczawy. Najbardziej na wschód wysunięte pasmo w Karpatach na Ukrainie. Głównie zalesione. Najwyższym szczytem jest Łungul (Długi Groń, 1381 m).

Jałowiczory

Pomiędzy Białym Czeremoszem a Putyłką znajduje się kolejne pasmo, o którym zapewne wiele osób mogło nie słyszeć. Sam przez długi czas nie zdawałem sobie sprawy z jego istnienia. Chodzi o Góry Jałowiczorskie, zwane także Górami Putyłskimi.

Ruiny stacji radarowej, Ukraina

W partiach szczytowych połoniny, na których wypasają Hucułowie. Najwyższymi szczytami są Tomnatyk (1565 m) i Jarowica (1587 m). Na Tomantyku znajdują się ruiny stacji radarowej do obrony przeciwlotniczej.

→ więcej o Jałowiczorach (praktyczne informacje)
→ więcej o Jałowiczorach (zdjęcia, panoramy)


A Tobie, które pasmo się najbardziej podoba? W które najbardziej byś chciał pojechać?

 

Zainteresował Cię ten wpis? Może warto podzielić się nim z innymi?

Tagi: góry, Karpaty Ukraińskie, Korona Gór Ukrainy, Ukraina

TOP 25 Ukraińskich Karpat
TOP 25 Ukraińskich Karpat
Góry Miejsca

21 czerwca 2016  |  Czytaj po polsku

Ser od pasterza czy kąpiel w Jeziorze Niesamowitym? Hnitessa czy Stóg? Hryniawy czy Krasna?

Subiektywna lista najciekawszych miejsc i rzeczy do zrobienia w Ukraińskich Karpatach.

Mapa Karpat Ukraińskich
Mapa Karpat Ukraińskich
Mapy Góry

28 lutego 2016  |  Czytaj po polsku

Gdy bakcyl Karpat Ukraińskich jest już w Tobie zaszczepiony, chcesz sięgać dalej, w mniej odkryte zakątki, w trudniej dostępne miejsca. Wtedy przyda Ci się dobra mapa. Mapa, która pomoże zaplanować wyjazd i spojrzeć na Karpaty Ukraińskie z szerszej perspektywy.

Regionalizacja Karpat Ukraińskich
Regionalizacja Karpat Ukraińskich
Góry

28 lutego 2016  |  Czytaj po polsku

Najtrudniejszą rzeczą przy tworzeniu turystyczno-poglądowej mapy Karpat Ukraińskich oraz Kompendium o Karpatach Ukraińskich było opracowanie listy wszystkich pasm górskich a także wyznaczenie granic tych pasm. Wydawać by się mogło, że taka standaryzacja to dość prozaiczna sprawa. Nic bardziej mylnego!

Korona Gór Ukrainy
Korona Gór Ukrainy
Góry

13 kwietnia 2014  |  Czytaj po polsku

Zdobądź Koronę Gór Ukrainy - wszystkie 24 najwyższe szczyty poszczególnych pasm naszego wschodniego sąsiada. 3... 2... 1... start!

Bieszczady Wschodnie - praktyczne informacje
Bieszczady Wschodnie - praktyczne informacje
Góry Miejsca

13 kwietnia 2015  |  Czytaj po polsku

Byłeś kiedyś w polskich Bieszczadach i z ekscytacją patrzyłeś na wschód, w kierunku tych mniej eksplorowanych, ukraińskich szczytów? W Bieszczady Wschodnie zdecydowanie warto pojechać i nie jest to w ogóle trudne. Nie będziesz żałował!

Borżawa - praktyczne informacje
Borżawa - praktyczne informacje
Góry Miejsca

15 kwietnia 2015  |  Czytaj po polsku

Przydatne informacje by pojechać i zobaczyć jak wygląda świat z malowniczych szczytów Borżawy, najdłuższej połoniny na Zakarpaciu!

Marmarosze (G. Rachowskie) - praktyczne informacje
Marmarosze (G. Rachowskie) - praktyczne informacje
Góry Miejsca

24 sierpnia 2016  |  Czytaj po polsku

Ach Marmarosze! Kogóż nie kusi masywny Pop Iwan Marmaroski, Farcău na wyciągnięcie ręki, Stóg i wędrówka granicą z pięknymi widokami na góry Ukrainy i Rumunii.

Praktyczne informacje, które pozwolą zorganizować i powędrować po Górach Rachowskich (część Karpatach Marmaroskich).

Czywczyny - praktyczne informacje
Czywczyny - praktyczne informacje
Góry Miejsca

28 maja 2016  |  Czytaj po polsku

Czywczyny — pasmo górskie na Ukrainie, w południowo-wschodniej części Karpat Ukraińskich. Mało dostępne, niezaludnione, rzadko odwiedzane. Ale jakże urokliwe i interesujące!

Praktyczne informacje, które pozwolą zorganizować i powędrować po Górach Czywczyńskich.

Góry Jałowiczorskie - praktyczne informacje
Góry Jałowiczorskie - praktyczne informacje
Góry Miejsca

13 marca 2017  |  Czytaj po polsku

Czy wiesz gdzie są Góry Jałowiczorskie? Ja przez długi czas nie wiedziałem o ich istnieniu! Szczęście, że miałem okazję tam być.

Zapraszam wszystkich wybierających się tam (nawet jeśli jeszcze o tym nie wiecie) na garść praktycznych informacji, które pomogą w zorganizowaniu wyjazdu w Jałowiczory!

ponad rok temu

zimny

dobra strona. przydatna. szkoda, ze nie trafilem na nia rok temu planujac luk karpat.

ponad rok temu

bz

Adam - jesteś niesamowity! Rewelacyjne opracowanie, biorąc pod uwagę - jak sam już wiesz - skąpość i niejednoznaczność źródeł. Gratuluję i chętnie skorzystam. Na razie czytam z zapartym tchem :) pozdrawiam.

ponad rok temu

Tomasz Gołkowski

Mnie najbardziej pociągają Czywczyny, ale największy sentyment mam do Czarnohory. Może dlatego że poznałem ją pierwszą. Większość pasm odwiedziłem, niemal o wszystkich czytałem. Polecam przewodnik Grzegorza Rąkowskiego Karpaty Wschodnie oraz Almanach Karpacki Płaj w którym to niemalże w każdym numerze znaleźć można coś o Karpatach Wschodnich w ramach Ukrainy. Oprócz tych dwóch pozycji o Karpatacjh Wschodnich znajdziemy wiele innych książek.Staram się w miarę możliwości co miesiąc coś fajnego kupić.

Pozdrawiam serdecznie

ponad rok temu

Marysia

Adam, niesamowita robota! Podziwiam Cię bardzo, bo wiem, że to wcale nie taka prosta rzecz stworzenie takiego kompendium! Rewelacja! No i najlepsza motywacja, żeby pójść w Twoje ślady i przewędrować ukraińskie Karpaty! Dzięki!

ponad rok temu

mareczek

Dadik! Rewelacja! Widać, że zajął się tym ktoś, kto ma łeb na karku i narzędzia informatyczne w małym palcu :D

Skomentuj...