Góry Jałowiczorskie - praktyczne informacje

Góry Miejsca

Czy wiesz gdzie są Góry Jałowiczorskie? Ja przez długi czas nie wiedziałem o ich istnieniu! Szczęście, że miałem okazję tam być.

Zapraszam wszystkich wybierających się tam (nawet jeśli jeszcze o tym nie wiecie) na garść praktycznych informacji, które pomogą w zorganizowaniu wyjazdu w Jałowiczory!

Ruiny stacji radarowej, Ukraina

Charakterystyka pasma

Góry Jałowiczorskie to niewielkie pasmo, jedno z najbardziej na południe i wschód wysuniętych pasm w Karpatach Ukraińskich. Granicę Jałowiczorów wyznaczają: dolina Białego Czeremoszu i Saraty (na zachodzie), krótki fragment Czeremoszu (na północy), dolina Putyłki (na wschodzie) i dolina Suczawy wraz z ukraińsko-rumuńską granicą (na południu).

Poglądowa mapa Gór Jałowiczorskich

W skład pasma wchodzi kilka grzbietów o przebiegu pólnocny zachod - południowy wschód, m.in.:

  • grzbiet Łosowej (1428 m) i Maksymca (1345 m)
  • grzbiet Hrebenia (1464 m)
  • grzbiet Jarowicy (1574 m), na którym znajduje się 2. najwyższy szczyt całego pasma - Jarowica (1566 m)

Góry Jałowiczorskie, Jałowiczory (ukr. Яловичорські гори, Яловичори), w niektórych materiałach nazywane są również Górami Putyłskimi. Wraz z graniczącymi z nimi od wschodu górami Wyżnicko-Strażowskimi mogą stanowić Góry Bukowińskie. Jeśli do tego dodamy jeszcze Góry Pokuckie, wówczas dostaniemy znane Karpaty Pokucko-Bukowińskie.

→ czytaj więcej o regionalizacji Karpat Ukraińskich

Zachodnie zbocza Jarowicy i Tomnatyka, opadające do doliny Saraty, należą w większości do Czeremoskiego Parku Narodowego.

Marmarosze i Hryniawy z grzbietu Jarowicy

Trasy

Obecnie wyznakowane szlaki koncentrują się wokół najwyższego grzbietu Gór Jałowiczorskich, czyli Jarowicy i Tomnatyka. Nie bez powodu, pomiędzy tymi szczytami, i dalej, aż do przełęczy Semenczuk, rozciąga się długa połonina. Świetne widoki, szałasy pasterskie i kilka przyrodniczo-historycznych ciekawostek (baza Pamir na Tomnatyku, klauza Perkałab, jezioro Bukowińskie Oko itp.)

Schemat szlaków i ścieżek

Góry Jałowiczorskie - schemat szlaków i ścieżek

Poniżej przedstawiam dane szlakowe spisane ze znaków postawionych w Jałowiczorach przez fundację Karpackie Ścieżki w 2014 roku:

Perkałaba (Перкалаба) - Grzbiet Jarowicy (хр. Яровиця) 5 km → 2:30, ← 1:30
Grzbiet Jarowicy - Niżnij Jałowiec (Нижній Яловець) 6,5 km → 2:00
Niżnij Jałowiec - Jez. Bukowińskie Oko (ез. Буковинське Око) 2,5 km → 0:45
Grzbiet Jarowicy - Jarowica (Яровиця) 3 km → 1:00,  1:20
Jarowica - pod Jarowicą 0,5 km → 0:05,  0:10
Pod Jarowicą - Wierchnij Jałowiec (Верхній Яловець) 6 km → 2:00 
Pod Jarowicą - Tomnatyk (Томнатик) 3,5 km → 1:15, ← 1:15
Tomnatyk - Pod Tomnatykiem (Під Томнатуком) 0,5 km → 0:05,  0:05
Pod Tomnatykiem - Perkałaba 9 km → 3:00 
Pod Tomnatykiem - Przełęcz Semenczuk (пер. Семенчук) 3,5 km → 1:00
Przełęcz Semenczuk - Szepit (Шепіт) 12,5 km → 5:00
       
  Niżnij Jałowiec - Wierchnij Jałowiec 8,5 km  
  Niżnij Jałowiec - Perkałaba 8 km  
  Wierchnij Jałowiec - Szepit 7,5 km  

Trasa

Na ciekawą trasę po Jałowiczorach powinny nam wystarczyć 1-2 dni. Przykładowo: przejście z Perkałabu (lub Niżnego Jałowca) do Szepitu to około 30 km. Jest to fragment Wschodniokarpackiego Szlaku Turystycznego.

Grzbiet Jarowicy, Góry Jałowiczorskie

Jeśli wolimy pętle to jest kilka sympatycznych opcji:

  • Perkałab - Sarata - Tomnatyk - Jarowica - Perkałab
  • Niżny Jałowiec - Jarowica - Wierchni Jałowiec - Niżni Jałowiec
  • (zahaczające o Czarny Dział, czyli Marmarosze) Perkałab - Perkałab (posterunek) - Czarny Dział - Sarata - Tomnatyk - Jarowica - Perkałab
  • Szepit - Przełęcz Semenczuk - Tomnatyk - Jarowica - Wierchni Jałowiec - Szepit

Dojazd

Dojazd w Jałowiczory jest (nie)stety niełatwy. Co tu dużo mówić - jest to odludzie, nawet na warunki ukraińskie. Zasadniczo możemy próbować dostać się do:

  • doliny Białego Czeremoszu, czyli: Niżniego Jałowca, Perkałabu lub Saraty — najpierw dojazd do Werchowyny, skąd na pewno można dostać się do Hramotnego/Hryniawy. Wysiądźmy jednak wcześniej, zanim opuścimy dolinę Białego Czeremoszu. Można też celować w marszrutkę Kosów - Werchowyna - Hołoszyno, ale zdarza się, że czasami nie kursuje. W górę rzeki pozostaje nam liczyć na okazję.
  • Szepitu (czyli od wschodu) — kursuje tu marszrutka z Czerniowców, przez Putyłę i Seliatyn

Sarata

Inną opcją jest dostanie się do Saraty lub Perkałabu pieszo, np. przechodząc Czywczyny lub Hryniawy.

Informacje

Woda

Z wodą nie powinno być większych problemów. Rzek i strumienie jest sporo. Jedynie na grzbiecie Jarowicy może być nieznacznie gorzej - czasem trzeba bedzie odejść niedaleko od ścieżki by znaleźć źródło.

Biwakowanie

Jak to w Karpatach Ukraińskich - sama przyjemność. Dobrych miejsc bez liku.

Zaludnienie

Na połoninie od Jarowicy do Tomnatyka można spotkać huculskich pasterzy. Podgórskie wioski są maleńkie. Ruch turystyczny wydaje się być bardzo niewielki - podczas 2 dni w Jałowiczorach nie spotkałem nikogo.

Pasące się konie, Góry Jałowiczorskie

Nawigacja

Z uwagi na stworzone szlaki, nawigacja nie jest trudna. Przy gorszej pogodzie można się trochę pogubić w ścieżkach biegnących przez połoninę, lecz szybko powinniśmy się odnaleźć.

Mapy

Mapa Hryniawy i Czywczyny z wyd. ASSA/Karpackie ŚcieżkiMapa Góry Bukowińskie z wyd. ASSA (ACCA)/Karpackie Ścieżki

Jeszcze do niedawna z dokładnymi i aktualnymi mapami tego regionu było dość trudno. Sytuacja się jednak niedawno odmieniła, nie tylko dla Gór Jałowiczorskich, ale dla całych Karpat Ukraińskich. Wydawnictwo ASSA / Karpackie Ścieżki wypuściło bardzo dobre mapy, które świetnie sprawdzą się do wędrówki po Jałowiczorach:

  • Czywczyny i Hryniawy (Гринявські та Чивчинські гори) — fragment od granicy z Rumunią do Niżnego Jałowca
  • Góry Bukowińskie (Буковинські гори) — fragment od Niżniego Jałowca do Ust-Putyły

Najwyższy szczyt

Powszechnie za najwyższy szczyt uważa się Jarowicę o wysokości 1566 m. Jest na nim krzyż, tabliczka z krakowskiego oddziału PTTK i rozlega się z niego piękny widok w kierunku Tomnatyka. Nie jest to jednak prawda. Najwyższym szczytem Gór Jałowiczorskich jest wierzchołek w północnej części grzbietu, przy przęłęczy oddzielającej Grzbiet Jarowicy od Grzbietu Mykytyny. Potwierdzają to liczne źródła:

Najwyższy szczyt Jałowiczorów to nie Jarowica - mapa ASSA

Najwyższy szczyt Gór Jałowiczorskich - wizualizacja

Najwyższy szczyt Gór Jałowiczorskich na ukraińskiej mapie

Wierzchołek ten będę określać mianem Grzbiet Jarowicy - 1574 m.

Charakterystyczne miejsca

Grzbiet Jarowicy

Najwyższy grzbiet w Górach Jałowiczorskich, z kulminacją o wysokości 1574 m.

Jarowica

Drugi najwyższy szczyt Gór Jałowiczorskich, w południowej części Grzbietu Jarowica. Wierzchołek od północy i zachodu zalesiony, lecz na południe otwiera się połonina idąca przez Tomnatyk aż do przełęczy Semenczuk. Na wierzchołku krzyż.

Jarowica - drugi najwyższy szczyt Gór Jałowiczorskich

Tomnatyk

Na szczycie znajdują się charakterystyczne pieczarki. Mowa o opuszczonej radzieckiej bazie radarowej PamirJej budowa zakończyła się w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku. Składa się z kilku białych kopuł, pod którymi do dziś jeszcze znajdują się pozostałości anten. W największej kopule znajdował się radar, którego antena mierzyła 32m x 11m! Stacja Pamir przekazywała swoje dane do Czerniowców, a potem przez Lwów do Kijowa, gdzie Związek Radziecki mógł decydować o dalszych wojennych akcjach.

Mroczna kopuła na Tomnatyku, Jałowiczory

Obecnie Huculi zawładnęli tym terytorium, a w okolicy wszystkich kopuł najczęstszym gościem są pasące się krowy.

Perkałaba

Wioska gdzie potoki Perkałab i Sarata łączą się w Biały Czeremosz. Nieopodal ruiny dobrze zachowanej klauzy Perkałab.

Klauza Perkałab

Klauza to budowla hydrotechniczna, która służyła do okresowego piętrzenia rzeki. Miała formę zapór, które co jakiś czas otwierano i na fali spławiano wielkie bale drewna. Budowle spotykane głównie w zasięgu dawnego cesarstwa austro-węgierskiego, zwłaszcza w Karpatach.

Sarata

Położona na 1080 m wioska. Istny koniec świata. Można dojechać tu jedynie od północy (Perkałabu). Od południa wieś odgrodzona jest poradziecką sistiemą (w dobrym stanie!) i granicą z Rumunią.

Sarata, Ukraina

W Saracie mieszka 8 rodzin i znajduje się mała cerkiew, do której, wg miejscowych, 2 razy w roku przychodzi pop.

Podsumowanie

W Jałowiczory miły bracie, tam przygoda czeka na Cię!

 

Zobacz dedykowaną stronę   Karpaty Ukraińskie
Znajdziesz tam wszystkie informacje o Karpatach na Ukrainie w jednym miejscu!

Zainteresował Cię ten wpis? Może warto podzielić się nim z innymi?

Tagi: Góry Jałowiczorskie, Karpaty Ukraińskie, Korona Gór Ukrainy, Ukraina

Wschodniokarpacki Szlak Turystyczny
Wschodniokarpacki Szlak Turystyczny
Góry

15 marca 2019  |  Czytaj po polsku

Wschodniokarpacki Szlak Turystyczny jest obecnie drugim najdłuższym ciągłym szlakiem turystycznym na Ukrainie. Przechodzi przez: Gorgany, Góry Pokuckie, Czarnohorę, Hryniawy, Czywczyny i Jałowiczory.

To prawie 280 kilometrów po Ukraińskich Karpatach!

Mapa Karpat Ukraińskich
Mapa Karpat Ukraińskich
Mapy Góry

28 lutego 2016  |  Czytaj po polsku

Gdy bakcyl Karpat Ukraińskich jest już w Tobie zaszczepiony, chcesz sięgać dalej, w mniej odkryte zakątki, w trudniej dostępne miejsca. Wtedy przyda Ci się dobra mapa. Mapa, która pomoże zaplanować wyjazd i spojrzeć na Karpaty Ukraińskie z szerszej perspektywy.

TOP 25 Ukraińskich Karpat
TOP 25 Ukraińskich Karpat
Góry Miejsca

21 czerwca 2016  |  Czytaj po polsku

Ser od pasterza czy kąpiel w Jeziorze Niesamowitym? Hnitessa czy Stóg? Hryniawy czy Krasna?

Subiektywna lista najciekawszych miejsc i rzeczy do zrobienia w Ukraińskich Karpatach.

20 pięknych tras w Karpatach Ukraińskich
20 pięknych tras w Karpatach Ukraińskich
Góry

5 kwietnia 2019  |  Czytaj po polsku

20 najlepszych propozycji tras na wędrówki po Karpatach Ukraińskich!

Zobacz przegląd pomysłów na organizację wypadów z dobrym dojazdem środkami publicznymi lub transportem własnym. Jednodniowe, dwudniowe i kilkudniowe. Pętle i nie-pętle. Proste nawigacyjne i trochę bardziej wymagające. Każdy znajdzie coś inspirującego!

Propozycje długich tras w Karpatach Ukraińskich
Propozycje długich tras w Karpatach Ukraińskich
Góry

15 marca 2019  |  Czytaj po polsku

Zakarpacki Szlak Turystyczny, Trasa dawną granicą II RP, Wschodniokarpacki Szlak Turystyczny, Główny Szlak Beskidzki Wschodniokarpacki i inne - zapraszam na przegląd propozycji długich tras i długodystansowych szlaków w Karpatach Ukraińskich!

Korona Gór Ukrainy | Korona Karpat Ukraińskich
Korona Gór Ukrainy | Korona Karpat Ukraińskich
Góry

13 kwietnia 2014  |  Czytaj po polsku

Zdobądź Koronę Gór Ukrainy - wszystkie 24 najwyższe szczyty poszczególnych pasm naszego wschodniego sąsiada. 3... 2... 1... start!

Poruszanie się w terenie przygranicznym w Karpatach Ukraińskich
Poruszanie się w terenie przygranicznym w Karpatach Ukraińskich
Góry

17 stycznia 2019  |  Czytaj po polsku

Natura wyznacza najlepsze granice - rzeki, góry, morza. Nie inaczej jest w Karpatach Ukraińskich, gdzie sporo granic przebiega górskimi grzbietami. Czy można się do nich zbliżyć? Na ile? Jak wędrować po ukraińskiej granicy i cieszyć się górami?

Jakie mapy w Karpaty Ukraińskie?
Jakie mapy w Karpaty Ukraińskie?
Góry

17 stycznia 2019  |  Czytaj po polsku

Czy ktoś wyobraża sobie górską wyprawę bez mapy? Planowanie bez mapy? Ja nie.

Zobacz jakie mapy warto ze sobą mieć jadąc w Karpaty Ukraińskie. Co użyć do jeżdżenia palcem po mapie?

Dojazd w Karpaty Ukraińskie
Dojazd w Karpaty Ukraińskie
Góry

31 stycznia 2019  |  Czytaj po polsku

Czym i jak dojechać w Karpaty Ukraińskie? Wybrać własny transport czy komunikację zbiorową? Samochód, pociąg czy marszrutka? Którędy jechać? Zapraszam do lektury.

Kiedy jechać w Karpaty Ukraińskie?
Kiedy jechać w Karpaty Ukraińskie?
Góry

17 stycznia 2019  |  Czytaj po polsku

Jaka pora roku jest najlepsza na wyprawę w Karpaty Ukraińskie? I czemu każda?

Gdzie spać w Karpatach Ukraińskich? - biwaki, schroniska, noclegi
Gdzie spać w Karpatach Ukraińskich? - biwaki, schroniska, noclegi
Góry

31 stycznia 2019  |  Czytaj po polsku

Od wielu osób organizujących swoje pierwsze wyprawy w Karpaty Ukraińskie otrzymuję często pytanie: co wybrać - namiot czy kwatery/schroniska? Omówmy ten temat.

2 lata temu

Marysia

O, nie wiedziałam! A teraz mam tym większą motywację, bo z okolic (Kosowa Huculskiego) pochodziła moja Babcia!

8 miesięcy temu

Maciek

Hej! Czy gdybym chciał przejść trasę Perkałaba - Tomnatyk - Szepit, to potrzebuję wyrobić sobie jakiś przygraniczny permit?

8 miesięcy temu

Adamm

@Maciek Raczej tak, ponieważ Szepit jest przy samej granicy i jadąc tam drogą od strony Selatyna, przekracza się punkt posterunkowy z kontrolą. Czyli dochodząc do Szepitu byłbyś już w tej strefie przygranicznej, "za szlabanami".

Tutaj opisałem jak można wyrobić permit.

Skomentuj...